Lý luận dân dùng nhiều điện phải trả nhiều tiền của EVN

Nếu chiếu theo lời của ông Nguyễn Tiến Thỏa thì lẽ ra, trước đây khi nguồn tài nguyên làm nhiên liệu sản xuất điện như than, khí còn dồi dào thì giá điện phải rẻ. Thế nhưng thực tế, giá điện lại không hề rẻ. Đặc biệt, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cũng thẳng thắn chỉ rõ: “Theo logic thông thường, khách hàng càng mua nhiều thì giá càng rẻ. Nhưng riêng với điện ở Việt Nam, càng mua nhiều giá càng đắt, đó là một nghịch lý”.

ly-luan-dan-dung-nhieu-dien-phai-tra-nhieu-tien-cua-evn

Đó là khẳng định của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tại hội thảo lấy ý kiến cho đề án biểu giá điện lần thứ 3 tổ chức tại TP.HCM hôm 30/9 được Thời báo Kinh tế Sài Gòn dẫn lại.

Báo này dẫn lời ông Nguyễn Tiến Thỏa, Tổng thư ký Hội Thẩm định giá Việt Nam, đại diện đơn vị tư vấn xây dựng biểu giá bán lẻ điện mới cho biết, Việt Nam vẫn đang sản xuất điện chủ yếu dựa vào nhiên liệu hóa thạch như dầu, khí và chưa có nhiều nguồn năng lượng tái tạo. Hiện nay cung không đáp ứng được cầu (còn phải mua điện nước ngoài) nên cần phải điều tiết lượng điện sử dụng đảm bảo tiết kiệm, hợp lý tránh lãng phí.

Ông Thỏa khẳng định: “Cải tiến giá điện thì giá bán lẻ điện bình quân vẫn không thay đổi. Cải tiến biểu giá điện chỉ nhằm giảm bù chéo giữa các đối tượng khách hàng, giảm xáo trộn giữa các nhóm khách hàng và đảm bảo cân bằng lợi ích của cả nhà nước, người sản xuất điện và người tiêu dùng. Bố trí giá điện theo nguyên tắc dùng ít trả tiền ít, dùng nhiều trả tiền nhiều, đảm bảo mọi người dân, người nghèo, người thu nhập cao đều tiếp cận được điện”.

Trả lời câu hỏi: Tại sao điện sẽ phải càng dùng nhiều càng đắt?, ông Thỏa giải thích thêm rằng đa số các loại hàng hóa khác khi cung thừa so với cầu thì người ta giảm giá để khuyến khích tăng lượng bán ra, nhưng nguồn cung điện ở Việt Nam còn thiếu so với nhu cầu. Hơn nữa, điện đang sản xuất từ các nguồn tài nguyên vốn đang có nguy cơ cạn kiệt dần nên buộc phải có biểu giá điện mới theo hướng khuyến khích sử dụng tiết kiệm hiệu quả, đây là làm theo kinh nghiệm nhiều nước trên thế giới chứ Việt Nam không tự nghĩ ra.

Nếu chiếu theo lời của ông Nguyễn Tiến Thỏa thì lẽ ra, trước đây khi nguồn tài nguyên làm nhiên liệu sản xuất điện như than, khí còn dồi dào thì giá điện phải rẻ. Thế nhưng thực tế, giá điện lại không hề rẻ. Đặc biệt, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cũng thẳng thắn chỉ rõ: “Theo logic thông thường, khách hàng càng mua nhiều thì giá càng rẻ. Nhưng riêng với điện ở Việt Nam, càng mua nhiều giá càng đắt, đó là một nghịch lý”.

Hiện nay, trong cơ cấu nguồn điện tại Việt Nam thì thủy điện chiếm 35 – 40%, điện khí chiếm 30% và nhiệt điện than chiếm 30%. Theo đại diện của EVN, hiện giá than, giá khí là nhiên liệu đầu vào cho sản xuất điện đã theo giá thị trường thế giới và thời gian gần đây giá than, giá khí có sự giảm liên tục. Thế nhưng dù giá nhiên liệu sản xuất điện giảm thế nhưng giá bán điện đến tay người tiêu dùng vẫn không giảm. Lý giải trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn, ông Đinh Quang Tri, Phó Tổng Giám đốc EVN cho biết, thời gian gần đây giá khí có giảm do giá dầu FO giảm nhưng vẫn chưa đủ bù vào phần chênh lệch tỉ giá bởi tính riêng 85% vốn của EVN vay xây dựng các nhà máy nhiệt điện là vay nước ngoài, chưa kể dự án nhà máy điện của các ngành khác.

Cũng theo ông Tri, hiện ngành điện vẫn còn nhiều áp lực về đầu tư như giảm tỉ lệ tổn thất điện năng từ mức 8% xuống còn 5% vào năm 2020. Chưa kể hiện nay 98% hộ dân nông thôn đã có điện lưới quốc gia và ngành điện cần khoảng 33.000 tỉ đồng để đầu tư cung cấp điện cho 2% hộ dân nông thôn còn lại. Tổng nhu cầu vốn đầu tư của EVN cho cả nguồn lẫn lưới điện mỗi năm mất 5 tỉ đô la Mỹ và con số cần thời gian tới cũng lên đến hàng chục tỉ đô/năm. Tăng trưởng tiêu thụ điện đang ở mức 12 – 13%/năm nên áp lực đầu tư cho ngành điện rất lớn và sẽ tạo sức ép tăng giá điện cũng rất lớn. Trao đổi với báo Người lao động hồi tháng 7/2015, ông Nguyễn Văn Vịnh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư chia sẻ: “Vấn đề của ngành điện trước nay chỉ xoay quanh câu chuyện tăng giá để thúc đẩy đầu tư. Vậy phải bắt đầu từ điểm mấu chốt này. Ví dụ, tôi thấy rằng điện có liên quan mật thiết đến các mặt hàng năng lượng khác như dầu khí, than… vì đây đều là đầu vào cho ngành điện.

Cần vai trò của một cơ quan về điều tiết năng lượng nói chung để điều tiết các nguồn đầu vào này dựa trên nguyên tắc mức độ của tài nguyên mỗi quốc gia, cơ chế quản lý riêng… Nếu thiết lập được mô hình quản lý, cung ứng tài nguyên đầu vào hợp lý thì điện sẽ có giá thành hợp lý. Nó cũng đồng thời là vai trò của nhà nước trong điều tiết chính sách giá điện”.